داشته باشد در آخرت هر چند واجب شرعي نباشد ، چه هر چه نفعي داشته باشد در آخرت چون نفع آن عظيم است آن در نظر صاحبان همّت بلند لازم ودر كارست هر چند واجب شرعي نباشد ، وغرض چنانكه قبل از اين مذكور شد اينست كه أوقات آدمي وفا نمىكند بپرداختن به آن چه در كار باشد وغير آن نيز ، پس هرگاه بپردازد به آن چه در كار نباشد ناچار بعضي از آنچه در كار باشد از أو فوت شود . 8529 من قام بشرائط العبوديّة أهّل للعتق . هر كه ايستادگى كند بشرايط بندگى أهل گردانيده مىشود از براي آزادى يعنى سزاوار ومستحقّ آن مىگردد ، ومراد بندگى حقّ تعالى است وآزادى از عذاب وعقاب أو . 8530 من قصّر عن أحكام الحرّيّة أعيد إلى الرّقّ . هر كه كوتاهى كند از احكام آزادى بر گردانيده شود ببندگى ، مراد به « احكام آزادى » أحكاميست كه سبب آزادى مىشود در آخرت يا أحكامى كه مردان آزاده آنها را بجا مىآورند ، وبر هر تقدير مراد شرايط ولوازم بندگى حقّ تعالى است وأطاعت أوامر ونواهى أو ، وممكن است كه « احكام » بكسر همزه خوانده شود بمعنى محكم كردن وترجمه اين باشد كه : هر كه كوتاهى كند از محكم كردن آزادى خود وحاصل اين نيز همانست ، و « بر گردانيده مىشود ببندگى » يعنى برميگردد در آخرت نيز ببندگى وآزاد نگردد بلكه گرفتار عذاب وعقاب شود بخلاف آنان كه در دنيا شرايط بندگى بجا آورده باشند كه ديگر در آخرت آزاد باشند وديگر تعبى وزحمتى از براي ايشان نباشد ، وممكن است كه مراد اين باشد كه هر كه از آزادگان كه حقّ تعالى ايشان را در دنيا آزاد كرده وغلّ بندگى از ايشان برداشته وبر سر خود رها كرده در امنيّت ووسعت وفراخى ، هرگاه كوتاهى كنند در لوازم آزادى كه شكر آن نعمتها باشد باطاعت وفرمانبردارى حقّ تعالى ، وسلوك نيكو با مردم وبذل